| |
WIGRY
|
Wieś
Wigry jest położona na brzegu jeziora Wigry u podnóża
wzgórza klasztoru pokamedulskiego. W "zamierzchłych"
czasach było to ulubione miejsce polowań wielkich
książąt litewskich i królów polskich. Już za czasów
Księcia Witolda istniał tu dworek myśliwski, który
w drugiej połowie XV wieku zmodernizowano dla Króla
WładysławaIV Wazy. |
|
Jan II Kazimierz - po "potopie" - postanowił
wypełnić swoje śluby lwowskie i przekazał aktem
z 6 stycznia 1667 roku Jezioro Wigierskie wraz
z otaczającą puszczą, zakonowi kamedułów. W rok
później nastąpiła ich uroczysta introdukcja (wprowadzenie)
na Wigry. Początkowo zakonnicy zamieszkali we
dworze i drewnianych zabudowaniach, lecz po pożarze
w 1671 roku rozpoczęli budowę kościoła i murowanego
klasztoru. |
Zrekonstuowane zewnętrznie
eremy zakonników.
|
|
| Wówczas powstało 17 eremów. Od strony
wjazdu na wyspę, którą połączono groblą z lądem, zbudowano
wieżę zegarowa, refektarz, dom gościnny dla świeckich
osób, dom królewski, domek furtiana oraz pomieszczenia
gospodarcze i piwniczne. Na zachodnim krańcu wyspy założono
sad i ogród botaniczny, a w części południowej zwierzyniec.
Stworzono również staw rybny w zatoce jeziora. W latach
1694-1745 wzniesiony został także barokowy kościół pw.
Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Marii Panny - wg
projektu Piotra Putiniego. Kościół posiadał wspaniały
wystrój wnętrza. |
Widok na zespół pokamedulski
od strony zachodniej. Widoczne schody prowadzą
do miejsca pobytu Ojca Śiętego Jana Pawła
II na Wigrach.
|
KAMEDULI
- Zakon kamedułów powołał święty
Romuald z książąt Honestich, który w Campo di
Maldioli pod Arezzo w Toskanii (stąd określenie
zakonników jako camaldulenses od skróconego
Camaldioli) zorganizował w 1012 roku pięć pustelni
i kaplicę, a zaostrzywszy jeszcze regułę świętego
Benedykta, wprowadził ascezę - życie samotnicze,
nakaz milczenia, pełny post oraz zakaz jakichkolwiek
kontaktów z kobietami i tym podobne. Kameduli
wyróżniali się wśród innych zakonów białym habitem
(stąd ich inne określenie - "bielany").
W Polsce zakon pojawił się w pierwszych latach
XVII wieku - 1604 r. w Bielanach pod Krakowem. |
| Kameduli
z energią prowadzili akcję osadniczą na Suwalszczyźnie.
Tworzyli zakłady przemysłowe: ceglarnie, młyny,
huty szkła, tartaki, papiernie, smolarnie, rudnie
i potażarnie. Osiągali zyski z rybołówstwa, karczm,
handlu oraz wyrębu lasów. W między czasie nadawano
im kolejne dobra, a i sami również "poszerzyli"
samowolnie ich granice. |
|
Z tego powodu
były prowadzone wieloletnie procesy, które spowodowały
odebranie im części ziemi (w pierwszej połowie XVIII
w.). Pomimo tego dobra zakonu obejmowały 300 kilometrów
kwadratowych gruntów ornych, leśnych i jezior, 56
wsi, 11 folwarków i miasto Suwałki.
W 1800 roku całe dobra Zakonu Kamedułów
zostały skonfliskowane przez władze Pruskie, a zakonnicy
wysiedleni do Bielan warszawskich. Wigry stały się
do 1818 roku, siedzibą nowo utworzonej diecezji. Klasztorem
administrowała od tej pory uboga parafia, co spowodowało
jego zrujnowanie i rozbiórkę - cegłę sprzedano. Pod
klasztornymi budowlami i kościołem mieściły sie ogromne
piwnice, w których zakonnicy przetrzymywali wina,
miody, piwa i różne inne trwałe towary. Do piwnic
- zasypanych gruzami, nie ma obecnie dostępu, za wyjątkiem
małych fragmentówi.
Podczas Kongresówki z części dóbr
klasztornych utworzono majorat rządowy, w skład którego
wchodziły: folwark Huta, Piotrowa Dąbrowa, Papiernia,
Jasionowo, Stary Folwark, Czerwony Forwark, Kuków,
Zdrojczyszki. Majorat ten otrzymał od cara za zasługi
w stłumieniu powstania styczniowego lejtant Mikołaj
Ganecki.
Kościół był dwukrotnie niszczony
- w czasie walk w 1915 i w 1944 roku. Po wojnie przeprowadzono
odbudowę świątyni, a w latach 1967-1974 także rekonstrukcję
klasztoru, który przeznaczono na ośrodek pracy twórczej
Ministerstwa kultury i Sztuki. Ze wszystkich zabudowań
autentykami są tylko: budynek refektarza i jeden narożny
erem. |
Widok na klasztor. Widoczne
są dwie wieże kościoła. |
Kościół
jest zbudowany z cegły, otynkowany, jednonawowy.
Jego długość wynosi 56 m, szerokość 30, zaś wysokość
sklepienia 17,5 m. Wewnątrz jest siedem ołtarzy,
utrzymanych w stylu rokokowym (za wyjątkiem kaplicy
św. Benedykta). Wszystkie mają nowe obrazy, gdyż
dawne uległy zniszczeniu i rozproszeniu. Ołtarz
główny, w kształcie złoconego monogramu lietry
M, został odtworzony. Po jego bokach stoją figury
św. Benedykta i św. Romualda.
Przed prezbiterium jest
zejście do krypt, gdzie chowano zmarłych zakonników.
Zachowały się nisze z ludzkimi piszczelami sprzed
200 lat. Zakonników nie chowano w trumnach lecz
właśnie w niszach, układając ciała na deskach
z cegłą pod głową. Gdy wszystkie nisze były zajęte
- wyciągano kości i wrzucano je do wspólnej bezimiennej
mogiły pod kościołem. Do niszy trafiał następny
zmarły. Niestety miejsce to zostało splądrowane
przez żołnierzy obu wojen, poszukujących "skarbów". |
|
|
|
|
|
